Mobilni doradcy mają zmienić życie 17 tysięcy osób. Projekt na miarę nowej epoki dostępności

Przygotowania do wdrożenia systemu mobilnych doradców włączenia społecznego

Celem projektu „Mobilny Doradca Włączenia Społecznego” (MDWS) jest stworzenie kompleksowych fundamentów dla nowego systemu usług wspierających osoby z niepełnosprawnościami. Obejmuje przygotowanie instytucji odpowiedzialnych za realizację usług, przeszkolenie kadry doradców oraz sprawdzenie działania instrumentu w wybranych powiatach w ramach wstępnego wdrożenia. Zdobyte doświadczenia posłużą dopracowaniu i weryfikacji rozwiązań prawnych, organizacyjnych i szkoleniowych, a także ulepszeniu narzędzi pracy doradców.
Projekt jest odpowiedzią na potrzeby zdiagnozowane w latach 2020-2021 w ramach przedsięwzięcia „Aktywni niepełnosprawni – narzędzia wsparcia”, a także na wnioski z pilotażu MDWS. Analizy pokazują, że osoby z niepełnosprawnościami – nawet te, które od lat korzystają z różnych form pomocy – często nie otrzymują wsparcia adekwatnego do faktycznych potrzeb. Z kolei rodziny, w których nagle pojawia się niepełnosprawność, wymagają szybkiej diagnozy i profesjonalnego, skrojonego na miarę wsparcia. W takich momentach samodzielne poszukiwanie pomocy bywa trudne, dlatego konieczne jest zaangażowanie wyspecjalizowanych instytucji i dobrze przygotowanych ekspertów.

Usługi MDWS będą kierowane do trzech grup:

1. osób z niepełnosprawnościami w rozumieniu ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych;
2. osób, które nie mają orzeczenia, ale doświadczają trudności w codziennym funkcjonowaniu;
3. rodzin, w których urodziło się dziecko z niepełnosprawnością lub które potrzebują wsparcia w uzyskaniu odpowiedniej diagnozy.

Proponowane działania wpisują się w cele „Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030”, wzmacniając autonomię, samodzielność i poczucie sprawczości osób z niepełnosprawnościami oraz podnosząc jakość życia ich i ich rodzin.

Projekt w praktyce

Zgodnie z założeniami pilotaż obejmie 76 powiatów, czyli około 20% kraju. Jego celem jest stworzenie solidnych fundamentów pod systemowe, stałe wdrożenie mobilnych doradców.
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) ogłosi nabór dla powiatów. Kryteria mają zapewnić udział samorządów z każdego województwa, obejmując zarówno duże miasta, jak i obszary wiejskie oraz te marginalizowane. Powiaty otrzymają środki na testowanie modelu, utworzenie stanowisk i zatrudnienie doradców. Równolegle powstaną narzędzia pracy, wzory dokumentów i platforma wymiany doświadczeń na stronie PFRON-u.
Jednym z kluczowych elementów będzie szkolenie pracowników, prowadzone przez organizacje pozarządowe. Obejmie ono:

• dwudniowe kursy dla służb powiatowych odpowiedzialnych za politykę społeczną,
• rozbudowane szkolenia dla przyszłych MDWS, trwające od 1 do 6 miesięcy i zakończone egzaminem.

W sumie przeszkolonych zostanie około 400 osób, z czego 380 uzyska kompetencje doradców.
Pilotaż potrwa do 2029 roku. W tym czasie mobilni doradcy mają objąć wsparciem ponad 17 tysięcy osób. Będą odwiedzać je w domach, diagnozować potrzeby, przygotowywać indywidualne plany działania, pomagać w uzyskaniu świadczeń, rehabilitacji i informacji o dostępnych usługach. Jedna osoba korzystająca ze wsparcia będzie mogła liczyć na pomoc przez 9 miesięcy, z możliwością przedłużenia do 12, a jeden doradca obejmie pomocą średnio 15 osób.
Projekt przewiduje także superwizje, konsultacje specjalistyczne oraz niezależną ewaluację, która oceni skuteczność instrumentu i wskaże przepisy wymagające zmian. Na tej podstawie PFRON i partnerzy przygotują końcowe projekty aktów prawnych, wpisujących MDWS na stałe do systemu wsparcia oraz opracują elektroniczny poradnik wdrożeniowy dla samorządów.
Realizacja projektu zaplanowana jest na lata 2025-2029, a jego koszt przekracza 229 mln zł, z czego prawie 200 mln zł pochłonie pilotaż. Pozostałe środki zostaną przeznaczone m.in. na szkolenia, ewaluację i wzmocnienie zaplecza organizacyjnego.

Cele projektu

1. przygotowanie 380 mobilnych doradców z 76 powiatów,
2. opracowanie programów szkoleniowych,
3. stworzenie poradnika metodycznego,
4. budowę platformy wsparcia dla doradców.

Użytkownikami nowego narzędzia będą powiatowe jednostki samorządu terytorialnego, a bezpośrednimi odbiorcami – osoby z niepełnosprawnościami (również zagrożone jej wystąpieniem) oraz ich rodziny.