Konieczność wprowadzenia tej nowelizacji wynikała z wątpliwości interpretacyjnych dotyczących stosowania przepisów wprowadzonych przez ustawę z dnia 14 października 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2054, ze zm.). Na podstawie tej ustawy, począwszy od 1 stycznia 2026 r., miał zostać wprowadzony obowiązek udostępniania w jednym systemie teleinformatycznym informacji o umowach zawartych przez jednostki sektora finansów publicznych. Wątpliwości dotyczyły kwestii związanych ze sposobem wykonywania tych obowiązków przez JSFP w zakresie zapewnienia jawności określonego zakresu informacji o umowach zawartych przez te jednostki, w tym rodzaju umów podlegających ujawnieniu, sposobu ustalania wartości umów, zakresu udostępnianych informacji oraz katalogu podmiotów objętych obowiązkiem udostępniania informacji o umowach.
Jak wspomniano, początkowo obowiązek publikowania umów w Centralnym Rejestrze Umów JSFP miał wejść w życie od 1 stycznia 2026 r., niemniej jednak nowelizacja z dnia 4 grudnia 2025 r. przesunęła ten termin na 1 lipca 2026 r. Z przepisów tej nowelizacji wynika, że w Centralnym Rejestrze Umów JSFP zamieszczane będą informacje o niemal wszystkich umowach zawieranych przez JSFP (w tym administrację rządową i samorządową), bez progu kwotowego. Rejestr ten będzie jawny, a zatem – co do zasady – dostępny dla wszystkich obywateli. Publikowanie informacji o zawartych umowach będzie obowiązkiem JSFP.
Z kolei system teleinformatyczny służący do prowadzenia Centralnego Rejestru Umów ma funkcjonować od 1 kwietnia 2026 r. Będzie on umożliwiał wyszukiwanie informacji o umowach udostępnionych w Centralnym Rejestrze Umów oraz wgląd do tych informacji. Informacje będą dostępne w Rejestrze przez okres 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym umowa przestała obowiązywać.
Kto będzie udostępniał informacje w Rejestrze?
Informacje o umowie zawartej przez JSFP lub na rzecz takiej jednostki będą aktualizowane i udostępniane przez kierownika JSFP, która zawarła umowę, lub na której rzecz tę umowę zawarto. W przypadku organu władzy publicznej będzie to natomiast kierownik jednostki obsługującej ten organ.
W rejestrze będą publikowane umowy, które będą spełniać łącznie następujące warunki:
- będą stanowić zamówienie w rozumieniu art. 7 pkt 32 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1320, ze zm.) – dalej: u.p.z.p.;
- zostaną zawarte w formie pisemnej, dokumentowej, elektronicznej albo innej formie szczególnej. Kierownik jednostki może również udostępnić i aktualizować w Centralnym Rejestrze Umów JSFP informacje o umowie, która nie spełnia tego warunku.
Nie wszystkie informacje będą udostępniane
W Centralnym Rejestrze Umów JSFP nie będą zamieszczane informacje o umowach zawartych przez:
- Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego lub Centralne Biuro Antykorupcyjne, lub na ich rzecz;
- placówkę zagraniczną Rzeczypospolitej Polskiej lub na jej rzecz;
- jednostkę organizacyjną podległą Ministrowi Obrony Narodowej lub na jej rzecz.
W rejestrze tym nie będą zamieszczane także informacje o umowie:
- z zakresu prawa pracy, o której mowa w art. 11 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p.;
- dotyczącej zamówień, których przedmiot zamówienia zawiera aspekty obronności i bezpieczeństwa, o których mowa w art. 14 u.p.z.p.;
- dotyczącej czynności operacyjno-rozpoznawczych finansowanych z funduszu operacyjnego i podejmowanych przez jednostki uprawnione na podstawie odrębnych ustaw;
- w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa lub informacje o umowie, których udostępnienie – uwzględniając w szczególności możliwość agregacji tych informacji – może zagrażać interesom państwa albo wywrzeć niekorzystny wpływ w zakresie bezpieczeństwa lub obronności, w tym w zakresie:
- zabezpieczenia granicy państwowej,
- zapewnienia bezpieczeństwa paliwowego państwa i bezpieczeństwa gazowego państwa,
- bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej;
- o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zamieszczanej na stronie
internetowej Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 135 ust. 2
pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2025 r.,
poz. 1461, ze zm.).
Jaki będzie zakres informacji udostępnianych w Rejestrze?
W Centralnym Rejestrze Umów JSFP udostępniane i aktualizowane będą następujące informacje o umowie:
- numer umowy (jeśli go nadano);
- data zawarcia umowy;
- okres, na jaki zawarto umowę;
- oznaczenie stron umowy;
- wskazanie przedmiotu umowy;
- wartość umowy;
- wskazanie, czy umowa jest finansowana ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2–3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1483, ze zm.);
- status umowy i dzień zakończenia jej obowiązywania;
- podstawa prawna nieudostępnienia informacji o umowie oraz organ lub osoba, które dokonały wyłączenia jawności danej informacji – w przypadku informacji o umowie, co do których prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu na podstawie art. 5 ust. 1 i 2-2b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, ze zm.);
- podstawa dokonania aktualizacji informacji określonych w pkt 1–9, o ile dokonano takiej aktualizacji;
- inne informacje niestanowiące danych osobowych – fakultatywnie.
Informacje te będą udostępniane i aktualizowane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 30 dni, odpowiednio, od dnia zawarcia umowy lub zaistnienia zmiany informacji o umowie, przy czym do tego terminu nie wlicza się dni, w których wystąpiła awaria Rejestru.
Autor: Paweł Kawka, Redaktor WERBEO