Home > Blog i zasoby > Blog

22 październik 2026

Kto Cię skontroluje na L4?

Zasada ufaj, ale sprawdzaj, która ma zastosowanie w wielu sferach naszego życia, może odnosić się także do relacji pracownik-pracodawca. Komu można powierzyć przeprowadzenie kontroli pracownika przebywającego na zwolnieniu lekarskim? Jakie wymagania powinna spełniać osoba wyznaczona do jej przeprowadzenia? Nowelizacja ustawy nie odpowiada na te pytania wprost.

Na zwolnieniu lekarskim możesz być sprawdzany


Przebywając na L4, pracownik może być poddany kontroli. W sytuacji, gdy wykaże ona nieprawidłowości, może stracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy, jeśli w jego czasie:

  • podjął pracę zarobkową;
  • podejmuje aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia.

Do niedawna przepisy nie wskazywały, co obejmuje aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia. Po nowelizacji zostało to doprecyzowane.  Za aktywność taką uznaje się działania, które mogą utrudniać lub wydłużać proces leczenia bądź rekonwalescencji pracownika. Nie oznacza to jednak, że osoba przebywająca na L4 jest zobowiązana do całkowitej rezygnacji z codziennych aktywności.

Nie tylko ZUS


Kontrolę zwolnienia lekarskiego kojarzymy głównie z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Jednak nie tylko ta instytucja ma do tego prawo. Pracodawcy zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób mogą kontrolować pracowników, którym wypłacają zasiłki chorobowe. Natomiast każdy pracodawca, niezależnie od liczby zatrudnionych osób, ma prawo sprawdzić, czy pracownik prawidłowo wykorzystuje zwolnienie lekarskie w okresie, za który przysługuje mu wynagrodzenie chorobowe, o jakim mowa w art. 92 Kodeksu pracy.

Przedmiot kontroli


Kontrola ma na celu sprawdzenie, czy kontrolowany wykorzystuje zwolnienie lekarskie zgodnie z obowiązującymi przepisami. W przypadku zasiłku opiekuńczego dodatkowo sprawdza się, czy we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają inni członkowie rodziny, którzy mogliby zapewnić opiekę. Nie obowiązuje to jednak sprawowania opieki nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat.

Kontrole przeprowadza się w razie potrzeby, bez ustalania wcześniej konkretnych terminów. Mogą być one częstsze szczególnie wtedy, gdy wzrasta liczba nieobecności pracowników z powodu choroby lub sprawowania opieki.

Kontrola powinna odbywać się z poszanowaniem prywatności pracownika i innych obecnych osób. Nie może też negatywnie wpływać na jego zdrowie ani utrudniać leczenia. Powinna trwać tylko tyle, ile jest potrzebne do sprawdzenia, czy zwolnienie jest prawidłowo wykorzystywane.
 

Najważniejsze upoważnienie


Na próżno szukać w przepisach jednoznacznego wskazania, jakie wymagania powinna spełniać osoba przeprowadzająca kontrolę zwolnienia lekarskiego w imieniu pracodawcy ani jakie powinna posiadać kompetencje. Daje to pracodawcy swobodę do wybrania pracownika, któremu powierzy to zadanie, pod pewnymi warunkami. 

Należy pamiętać, że takie zadanie powinno być zgodne z jego obowiązkami, a wyznaczona osoba powinna znać zasady przeprowadzania kontroli i przestrzegać przepisów o ochronie danych osobowych.

W praktyce najrozsądniejszym wyborem wydaje się pracownik z działu kadr z uwagi na znajomość praw pracowniczych. Mimo braku ustawowych wymagań pracownik przeprowadzający kontrolę powinien znać zasady kontroli oraz przestrzegać przepisów dotyczących ochrony danych osobowych.

Warunkiem przeprowadzenia kontroli jest posiadanie przez osobę kontrolującą odpowiedniego upoważnienia. Nie jest to więc kwestia wyboru pracodawcy, lecz obowiązek wynikający z przepisów prawa. Wzór upoważnienia określa rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 8 kwietnia 2026 r.

Uprawnienia kontrolującego


Osoba przeprowadzająca kontrolę ma prawo wejść do miejsca, w którym odbywa się kontrola, oraz sprawdzić tożsamość osoby kontrolowanej. Może również żądać i uzyskiwać informacje od pracownika, jego płatnika składek lub lekarza prowadzącego leczenie. Przepisy przewidują także możliwość dostępu do danych ubezpieczonego i płatnika składek zgromadzonych na ich kontach w ZUS.
Wszystkie te uprawnienia mogą być wykorzystywane wyłącznie wtedy, gdy jest to uzasadnione celem przeprowadzanej kontroli.

Podsumowując, kontrola zwolnienia lekarskiego nie jest uprawnieniem zarezerwowanym wyłącznie dla ZUS. W określonych przypadkach może ją przeprowadzić również pracodawca lub osoba posiadająca odpowiednie upoważnienie. Należy jednak pamiętać, że kontrola musi odbywać się zgodnie z obowiązującymi przepisami, z poszanowaniem prywatności pracownika oraz bez zakłócania procesu jego leczenia i powrotu do zdrowia.

Autor: Katarzyna Kaźmierczak, Redaktor WERBEO