15 maj 2026
Zwolnienie z kosztów sądowych
Zwolnienie z kosztów sądowych to możliwość niepłacenia opłat sądowych w sprawach cywilnych, administracyjnych lub karnych, jeśli osoba nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla utrzymania siebie lub rodziny.
Uprawnienie to dotyczy również osób z niepełnosprawnościami, ale nie jest przyznawane automatycznie — trzeba o nie wystąpić.
Kto może się o nie starać?
O zwolnienie z kosztów sądowych może ubiegać się:
- osoba fizyczna, która nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny,
- osoba z niepełnosprawnością, jeśli jej sytuacja finansowa uzasadnia zwolnienie,
- osoba pobierająca świadczenia socjalne lub mająca niskie dochody,
- osoba, której koszty leczenia, rehabilitacji lub opieki znacząco obciążają budżet domowy.
Nie ma automatycznego zwolnienia dla osób z niepełnosprawnościami — każda sprawa jest oceniana indywidualnie.
Jakie warunki trzeba spełnić?
Aby uzyskać zwolnienie, należy:
- złożyć wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych,
- wykazać, że poniesienie kosztów sądowych byłoby zbyt dużym obciążeniem,
- przedstawić dokumenty potwierdzające sytuację finansową, zdrowotną i rodzinną.
Sąd ocenia:
- dochody,
- wydatki,
- koszty leczenia i rehabilitacji,
- sytuację rodzinną,
- majątek.
Gdzie i w jakiej formie złożyć wniosek?
Wniosek składa się w sądzie, w którym toczy się sprawa.
Możliwe formy złożenia:
- osobiście w biurze podawczym sądu,
- pocztą tradycyjną,
- elektronicznie przez ePUAP (jeśli sąd udostępnia taką możliwość).
Wniosek można złożyć:
- wraz z pozwem lub innym pismem inicjującym postępowanie,
- w trakcie trwania sprawy.
Jakie dokumenty są potrzebne?
- wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych,
- oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania (formularz sądowy),
- dokumenty potwierdzające dochody (np. decyzje o świadczeniach, zaświadczenia z ZUS, MOPS),
- dokumenty potwierdzające wydatki (np. rachunki za leki, rehabilitację, czynsz),
- dokument tożsamości.
Sąd może poprosić o dodatkowe dokumenty, jeśli uzna to za konieczne.
Na jak długo obowiązuje zwolnienie?
Zwolnienie obowiązuje:
- na czas trwania konkretnej sprawy,
- w zakresie określonym przez sąd (całkowite lub częściowe zwolnienie).
Sąd może:
- zwolnić z całości kosztów,
- zwolnić z części kosztów,
- odmówić zwolnienia.
Gdzie znaleźć więcej informacji, wzory wniosków i regulamin?
Przykładowa strona Sądu Okręgowego w Warszawie w dzielnicy Praga https://warszawapraga.so.gov.pl/artykul/103/161/zwolnienie-od-kosztow-sadowych