20 maj 2026

Prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej poza kolejnością

Osoby z niepełnosprawnościami, które posiadają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, mają prawo do szeregu tzw. uprawnień szczególnych w systemie ochrony zdrowia.

• korzystanie ze świadczeń zdrowotnych poza kolejnością,
• korzystanie z usług farmaceutycznych poza kolejnością,
• uzyskanie części świadczeń bez skierowania,
• rozszerzone prawo do wyrobów medycznych.

„Osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności (…) mają prawo do: korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej oraz z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach.”

Kto może skorzystać z uprawnienia

1. osobom posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności,
2. osobom posiadającym orzeczenia równoważne, takie jak:

• orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidów (wydane przed 1.01.1998 r.),
• orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji (ZUS),
• orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji (ZUS),
• orzeczenie KRUS o stałej lub długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym (przy prawie do zasiłku pielęgnacyjnego),
• orzeczenie o I grupie inwalidztwa wydane przez MON lub MSWiA.

Ważne!

Za równorzędne z ww. orzeczeniami uznaje się: orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidów (…) orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji (…)

Jakie uprawnienia przysługują

• świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej poza kolejnością,
• świadczeń szpitalnych poza kolejnością,
• świadczeń ambulatoryjnej opieki specjalistycznej poza kolejnością,
• usług farmaceutycznych w aptekach poza kolejnością,
• świadczeń rehabilitacji leczniczej „zgodnie ze wskazaniami medycznymi, bez limitu”.
• świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej (…) świadczeń w szpitalach, świadczeń ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, usług farmaceutycznych (…) świadczeń rehabilitacji leczniczej (zgodnie ze wskazaniami medycznymi, bez limitu).”

• prawo do wyrobów medycznych do wysokości limitu finansowania, bez okresów użytkowania,
• prawo do uzyskania bez skierowania części świadczeń specjalistycznych.
• uzyskania bez skierowania ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych finansowanych ze środków publicznych.

Co oznacza „poza kolejnością”

• świadczenia powinny być udzielone w dniu zgłoszenia,
• jeśli nie jest to możliwe — w innym terminie, ale poza kolejnością wynikającą z listy oczekujących,
• w AOS (specjalistach) — świadczenie powinno być udzielone nie później niż w ciągu 7 dni roboczych.

świadczenia (…) powinny być udzielone w dniu zgłoszenia (…) w przypadku AOS świadczenie powinno zostać udzielone nie później niż w ciągu 7 dni roboczych od dnia zgłoszenia.

Jakie warunki trzeba spełnić

• posiadać odpowiednie orzeczenie lub dokument równoważny,
• okazać dokument w placówce medycznej lub aptece,
• zgłosić się do świadczeniodawcy, który ma umowę z NFZ.

Jakie dokumenty potwierdzają uprawnienie

• orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności,
• orzeczenia równoważne (ZUS, KRUS, MON, MSWiA),
• wyrok sądu pracy i ubezpieczeń społecznych zmieniający orzeczenie, 
• legitymacja osoby niepełnosprawnej (jeśli zawiera odpowiedni wpis).

Gdzie znaleźć więcej informacji

Oficjalna strona NFZ z opisem uprawnień szczególnych: https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/prawa-pacjenta/uprawnienia-szczegolne/