12 wrzesień 2026

Wykluczeni ze startu. Czy można pogodzić dostępność z bezpieczeństwem?

Osoby z niepełnosprawnościami wciąż spotykają się z różnymi formami wykluczenia i ograniczeniami w dostępie do życia społecznego, kulturalnego czy sportowego. Choć wiele z tych barier należy konsekwentnie usuwać, niektóre ograniczenia bywają uzasadniane względami bezpieczeństwa. Dotyczą zarówno samych osób z niepełnosprawnościami, jak i pozostałych uczestników wydarzeń. Warto jednak spojrzeć, jakie przesłanki stoją za wykluczeniem i z czego one wynikają.

Skarga do RPO

Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynął sprzeciw dotyczący wykluczania z udziału w biegach ulicznych osób z niepełnosprawnością poruszających się na wózkach inwalidzkich. Sprawa rodzi pytania o zakres dopuszczalnych ograniczeń oraz o to, kiedy względy organizacyjne i bezpieczeństwo mogą uzasadniać odmienne zasady uczestnictwa w zawodach sportowych.

• W półmaratonie 9. Bau‑Technik RockRun Jarocin – bieg nocny (30 maja 2026 r.) w rozdziale IX pkt 8 lit. a zapisano, że ze względów bezpieczeństwa wyklucza się udział osób poruszających się na wszelkich urządzeniach kołowych, w tym wózkach – niezależnie od rodzaju napędu.
• W regulaminie XVIII Hunters Grodziskiego Półmaratonu „Słowaka” (14 czerwca 2026 r.) w rozdziale X ust. 7 wskazano, że zabrania się startu na rolkach oraz wózkach inwalidzkich wszystkich typów.
• W dokumentach dotyczących 49. Półmaratonu Lechitów (20 września 2026 r.) w rozdziale IX ust. 6 określono, że organizator nie dopuszcza udziału osób niepełnosprawnych poruszających się na wózkach inwalidzkich.
• W regulaminie 23. Biegu Europejskiego 2026 – Mistrzostw Polski Ciepłowników na 10 km (11 kwietnia 2026 r.) w punkcie VIII ust. 6 również zapisano, że osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich nie mogą wziąć udziału w biegu.
• W zasadach 23. biegu „Recordowa Dziesiątka” (14 marca 2027 r.) w rozdziale IV ust. 8 wskazano, że ze względów bezpieczeństwa wyklucza się udział osób na wózkach, rolkach, wrotkach oraz innych urządzeniach mechanicznych, a także zabrania się startu z kijami trekingowymi i typu Nordic Walking.
• W regulaminie Biegu Niepodległości RUNPOLAND 2026 (11 listopada 2026 r.) w rozdziale IX zapisano, że ze względów bezpieczeństwa nie dopuszcza się udziału osób z kijkami, na wózkach, rolkach, wrotkach, rowerach oraz innych urządzeniach mechanicznych.

Zdaniem RPO

Rzecznik wystąpił do Burmistrza Jarocina, Burmistrza Grodziska Wielkopolskiego, Prezydenta Miasta Gniezna oraz Prezydenta Miasta Poznania o wyjaśnienia dotyczące przyjętych rozwiązań oraz ich uzasadnienia.

Co na to samorządy?

W Grodzisku Wielkopolskim wskazano przede wszystkim na wąskie, miejscami brukowane ulice oraz dużą liczbę zawodników -około 3500. W ocenie władz wspólny start mógłby zwiększyć ryzyko kolizji i upadków.
Podobne stanowisko przedstawiły władze Gniezna. Podkreślono, że ograniczenia dotyczą sposobu poruszania się podczas zawodów, a nie samej niepełnosprawności. Jednocześnie analizowana jest możliwość wcześniejszego startu dla ograniczonej liczby osób korzystających ze specjalistycznych wózków sportowych.

Druga strona medalu

Jako fundacja Werbeo zawsze staramy się poznać argumenty obu stron i zrozumieć, co stoi za podejmowanymi decyzjami. Dlatego zwróciliśmy się do organizatorów biegów, których zapisy regulaminów zostały wskazane w skardze do RPO. Zapytaliśmy m.in., z czego dokładnie wynika zakaz udziału osób poruszających się na wózkach, jakie zagrożenia-zdaniem organizatorów-  wiążą się z ich obecnością na trasie oraz czy wpływ na takie zapisy mają kwestie ubezpieczeniowe. Chcieliśmy również dowiedzieć się, czy brano pod uwagę fakt, że obecne zasady mogą uniemożliwiać osobom poruszającym się na wózkach zdobycie Korony Grand Prix Wielkopolski, na co zwraca uwagę autor skargi do Rzecznika Praw obywatelskich w tej sprawie
„Organizatorzy obawiają się kolizji między biegaczami a zawodnikami na wózkach. Istotne jest też ukształtowanie trasy - obecność zwężeń, ostrych zakrętów czy trudnej infrastruktury miejskiej. Obawę może budzić stan nawierzchni. I nie chodzi tylko o nierówności, ale też o wysokie krawężniki czy na przykład występowanie na pewnych odcinkach trasy śliskiej kostki brukowej. Warto też brać pod uwagę, że podczas takiej imprezy mamy zazwyczaj dużą liczbę uczestników na relatywnie małej przestrzeni. No i wreszcie zapisy ubezpieczeniowe, które nakładają na organizatora imprezy wymóg ograniczania wszelkiego typu ryzyka na trasie.”
„Największym problemem jest różnica prędkości względem biegaczy połączona z liczbą zawodników i szerokością trasy. Wózki sportowe (np. typu handbike lub wózki aktywne) poruszają się znacznie szybciej od biegaczy, co tworzy ryzyko najechania na uciekający tłum. Z kolei standardowe wózki inwalidzkie mogą poruszać się wolniej, przez co są wyprzedzane przez gęstą falę biegaczy, co na wąskiej trasie i przy dużej frekwencji drastycznie zwiększa ryzyko potknięć i zderzeń.”
„Tak. Firmy ubezpieczeniowe, kalkulując ryzyko dla polisy odpowiedzialności cywilnej (OC) organizatora, bardzo często wprowadzają obostrzenia. Wymagają precyzyjnego określenia w regulaminie, jakie urządzenia są dopuszczone do ruchu. Jeśli trasa nie spełnia rygorystycznych norm bezpieczeństwa (jest zbyt wąska lub kręta), ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowań za wypadki z udziałem wózków, rolek czy rowerów, co zmusza organizatorów do wprowadzania całkowitych zakazów.”
„Myślę, że to mała ilość startujących w biegach osób niepełnosprawnych zapewne decyduje o tym, że organizator nie chce brać na barki kolejnych organizacyjnych obowiązków” – wyjaśnia Mieczysław Jałocha. 

Miło nam poinformować..

Podsumowanie