Niepełnosprawność a ubóstwo: co trzecia osoba w UE zagrożona wykluczeniem

Rosnące koszty życia sprawiają, że coraz więcej osób w Unii Europejskiej ma trudności z opłacaniem rachunków i zakupem żywności. Ubóstwo często prowadzi do pogorszenia stanu zdrowia, a choroby i niepełnosprawność do jeszcze większych problemów finansowych, tworząc błędne koło wykluczenia. Najnowsze dane Eurostatu pokazują skalę tego zjawiska: w opublikowanym raporcie za 2024 rok, opartym na unijnych statystykach dotyczących dochodów i warunków życia (EU-SILC), przedstawiono różne aspekty sytuacji dochodowej, społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami w wieku powyżej 16 lat.

Coraz większe ryzyko ubóstwa wśród osób z niepełnosprawnościami w UE

W 2024 roku niemal co trzecia osoba z niepełnosprawnością w Unii Europejskiej była zagrożona ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. To znacznie więcej niż w przypadku osób bez niepełnosprawności. Dane Eurostatu pokazują, że mimo świadczeń socjalnych i polityk wspierających, różnice w sytuacji materialnej i zawodowej pozostają ogromne.
Z badania wynika, że w Unii Europejskiej osoby z niepełnosprawnościami częściej żyją w ubóstwie niż reszta społeczeństwa.

Według Eurostatu, 28,8% osób z niepełnosprawnością w wieku 16 lat lub więcej w UE było w 2024 roku zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. Dla porównania wśród osób bez niepełnosprawności odsetek ten wyniósł 17,9%.

Podobne dysproporcje widać we wskaźniku ubóstwa (20,7% wobec 14,2%) i statusu materialnego (10,4% wobec 4,7%). Osoby z niepełnosprawnościami także znacznie częściej mieszkają w gospodarstwach, w których część jego członków jest bierna zawodowo – aż 18,4% w porównaniu do 5,5% wśród pozostałych obywateli.

Między Czechami a Litwą – dysproporcje w krajach UE

Skala problemu mocno różni się między państwami. Najniższy odsetek osób z niepełnosprawnością zagrożonych ubóstwem odnotowano w Czechach (15,6%), a najwyższy na Litwie (45,8%) i w Bułgarii (43,8%).
Wskaźnik ryzyka ubóstwa był szczególnie wysoki w krajach bałtyckich i w Chorwacji, gdzie dotyczył nawet co trzeciej osoby z niepełnosprawnością.
Z kolei w Czechach, Słowacji, Holandii i Belgii sytuacja była relatywnie lepsza – tam ryzyko ubóstwa dotyczyło około 12-14% osób.

Osoby z niepełnosprawnościami częściej zmagają się z brakiem podstawowych dóbr i możliwości. Największe trudności odnotowano w Bułgarii (27,1%) i Rumunii (26,7%), gdzie ponad jedna czwarta osób z tej grupy doświadczała poważnego wykluczenia materialnego i społecznego. Dla porównania – na Cyprze dotyczyło to jedynie 3,3% badanych.

Zatrudnienie chroni, ale nie wystarcza

Opublikowane statystyki pokazują, że praca zmniejsza ryzyko ubóstwa, ale go nie eliminuje. W UE w 2024 roku 9,7% zatrudnionych osób z niepełnosprawnością wciąż żyło poniżej progu ubóstwa.
Najgorzej było w Rumunii (21,8%), najlepiej w Finlandii (3,0%). Dla porównania, wśród osób bez niepełnosprawności wskaźnik ten wyniósł 8,0%.

Pomoc socjalna fundamentem przetrwania

Bez wsparcia państwa sytuacja byłaby dramatyczna. Dane pokazują, że aż 68,2% osób z niepełnosprawnością byłoby zagrożonych ubóstwem, gdyby nie otrzymywały świadczeń socjalnych.
Po uwzględnieniu transferów, wskaźnik ten spada do 20,7%. Największy wpływ wsparcia socjalnego widać w Grecji, gdzie różnica wynosi aż 58 punktów procentowych.

Ubóstwo nie sprzyja zdrowiu

Rosnące koszty życia sprawiają, że coraz więcej osób w Unii ma problemy z opłacaniem rachunków, czy zakupem żywności. Ubóstwo często prowadzi do gorszego stanu zdrowia, a choroby i niepełnosprawność do pogorszenia sytuacji finansowej. To błędne koło, które wymaga zdecydowanych działań ze strony rządów i instytucji unijnych.

Dane Eurostatu wyraźnie pokazują, że osoby z niepełnosprawnościami wciąż znajdują się w znacznie gorszej sytuacji ekonomicznej i zawodowej niż pozostała część społeczeństwa. Choć w niektórych krajach widać poprawę, ryzyko ubóstwa, bezrobocia i wykluczenia społecznego nadal pozostaje wysokie. Dlatego skuteczna polityka społeczna oraz zapewnienie równych szans na rynku pracy to wciąż kluczowe wyzwania dla Unii Europejskiej. Odpowiedzią na te problemy jest realizowana Strategia na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami 2021-2030, której celem jest poprawa jakości życia, zwiększenie dostępności i ograniczenie dyskryminacji w całej UE.

Autor: Monika Łysek, Redaktor WERBEO

Zobacz też

Niepełnosprawni