10 listopad 2026
Blisko miliard złotych mniej na wsparcie w 2027 roku
Mniej środków na asystencję osobistą, opiekę wytchnieniową i projekty finansowane przez PFRON — takie perspektywy na 2027 rok przedstawia jedna z organizacji działających na rzez osób z niepełnosprawnościami. Aktywiści apelują do Prezydenta i premiera o przywrócenie około miliarda złotych oraz rozmowę o stabilnym systemie wsparcia.
Dotacja do PFRON niższa o trzy czwarte
To, o czym pisze dr Krzysztof Kurowski, przewodniczący Polskiego Forum Osób z Niepełnosprawnościami (PFON), dotyczy nas wszystkich. W oficjalnym piśmie z 30 września 2026 r. adresowanym do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i Prezesa Rady Ministrów wskazuje, że dotacja z budżetu państwa do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ma być w 2027 r. o ponad 488,4 mln zł niższa niż rok wcześniej. To spadek o około 75 proc. Wskaźnik ten odnosi się do dotacji budżetowej, a nie do wszystkich środków PFRON.
Według szacunków organizacji ograniczenie finansowania może oznaczać brak pieniędzy na kolejny rok dla około 550 projektów i 90 placówek albo cięcia sięgające 20 proc. we wszystkich realizowanych projektach. Są to możliwe skutki, nie lista przesądzonych likwidacji.
Forum przypomina jednocześnie, że wcześniejsze lata przyniosły rozwiązania poprawiające sytuację osób z niepełnosprawnościami. W piśmie czytamy, że: „Polityka publiczna zaczęła dostrzegać ich potencjał i zaowocowała wymiernymi efektami. Wprowadzano kolejne rozwiązania wdrażające Konwencję (chodzi o Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych – red.), co zmieniło na lepsze życie wielu osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin”.
Mniej na asystencję i opiekę wytchnieniową
Druga część apelu dotyczy programów resortowych finansowanych z Funduszu Solidarnościowego. Jak podaje PFON, w 2027 r. środki na ten cel mają zmniejszyć się o około 486,8 mln zł, czyli o około 24 proc. w porównaniu z 2026 r.
Na programy asystencji osobistej ma przypaść o ponad 223,8 mln zł mniej. Jeszcze większy procentowy spadek dotyczy opieki wytchnieniowej: około 218,3 mln zł, czyli aż 75,2 proc.
Łącznie wskazane przez Forum ograniczenia dotacji do PFRON i środków na programy resortowe Funduszu Solidarnościowego wynoszą około 975,2 mln zł. Stąd apel o przywrócenie kwoty określanej przez organizację jako około miliard złotych.
Za kwotami stoją konkretne usługi. PFON przelicza ograniczenie finansowania asystencji na godziny pomocy oraz pracę osób, które ją świadczą. „Z kolei cięcia w programach asystencji osobistej oznaczają brak pieniędzy na 3,7 mln godzin rocznej pracy asystenckiej, której pozbawione zostaną osoby z niepełnosprawnościami – co przekłada się też na źródło pracy i zarobku dla 2400 asystentów osobistych” – zauważono w oficjalnym liście. Nie sposób przecież przecenić znaczenia asystencji dla samodzielnego funkcjonowania, pracy, nauki i uczestnictwa w życiu społecznym. Opieka wytchnieniowa pozwala natomiast czasowo odciążyć bliskich osób potrzebujących intensywnego wsparcia.
Ograniczenie dostępności tych usług może więc wymuszać zmianę codziennych planów całych rodzin. Mniej godzin pomocy oznaczałoby konieczność znalezienia zastępstwa lub przejęcia dodatkowych obowiązków przez bliskich. Dlatego ocena oszczędności powinna uwzględniać również ich możliwe konsekwencje dla aktywności zawodowej i społecznej.
Nic o nas bez nas
PFON zarzuca, że oszczędności wprowadzane są bez rzetelnych analiz skutków ekonomicznych i społecznych oraz bez konsultacji. Ostrzega przed pogłębianiem nieufności wobec instytucji publicznych i narastaniem napięć społecznych.
Organizacje pytają z kolei, czy niższe kwoty wynikają ze zmiany sposobu finansowania usług, czy oznaczają rzeczywiste ograniczenie pomocy? To rozróżnienie ma zasadnicze znaczenie: samo przesunięcie wydatków między źródłami finansowania nie musi prowadzić do zmniejszenia wsparcia. Potrzebne jest jednak wyjaśnienie, jakie środki i w jakiej wysokości zapewnią jego ciągłość.
Forum postuluje także poszukiwanie rozwiązań zwiększających stabilność Funduszu Solidarnościowego i ponowne przemyślenie sposobu wsparcia realizowanego przez PFRON.
Zmiany w ustawie nie rozstrzygają obaw o usługi
W wykazie prac legislacyjnych rządu przewidziano projekt zmian w ustawie o Funduszu Solidarnościowym, oznaczony numerem UD481. Jego przyjęcie przez rząd zaplanowano na ostatni kwartał 2026 r.
Założenia przewidują przeniesienie finansowania trzynastej i czternastej emerytury z Funduszu do budżetu państwa oraz rezygnację z corocznego opracowywania planu działania na rzecz wsparcia osób z niepełnosprawnościami. Uzasadnieniem tej drugiej zmiany ma być realizowanie programów wykraczających poza pojedynczy rok budżetowy.
Projekt zakłada również m.in. wyodrębnianie rachunków bankowych dla poszczególnych zadań oraz zwiększenie ustawowego limitu wydatków Funduszu z uwzględnieniem planowanego wskaźnika wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej na 2027 r. Są to zapowiedzi legislacyjne opisane w materiale, a nie informacja o już obowiązujących przepisach.
Sama zmiana zasad finansowania i rozliczania Funduszu nie daje jeszcze odpowiedzi, ile pieniędzy ostatecznie trafi na asystencję, opiekę wytchnieniową i inne usługi.
Życie musi być przewidywalne
Apel PFON dotyczy zarówno wysokości nakładów, jak i sposobu podejmowania decyzji. Osoby korzystające ze wsparcia, ich rodziny oraz organizacje realizujące usługi powinny wiedzieć, na jaką pomoc będą mogły liczyć w kolejnym roku.
Przedstawione przez Forum prognozy wymagają jasnej odpowiedzi władz: czy dostępność usług zostanie utrzymana, z jakich źródeł będą one finansowane i jak zabezpieczona zostanie ich ciągłość. Bez takich wyjaśnień zapowiedzi zmian pozostawiają osoby z niepełnosprawnościami z niepewnością dotyczącą pracy, nauki, odpoczynku i możliwości samodzielnego decydowania o własnym życiu.
Autor: Monika Łysek, Redaktor WERBEO