19 październik 2026

Ślub osób głuchych z tłumaczem PJM. Skuteczna interwencja RPO

Czy para osób głuchych planująca ślub cywilny, musiała interweniować u Rzecznika Praw Obywatelskich, by otrzymać potrzebne wsparcie? Urzędnicy wciąż nie rozumieją, że dostępność usług jest potrzebna na wszystkich poziomach.

Głusi w Polsce

W Polsce, według raportu  RPO „Osoby Głuche w Polsce 2020. Wyzwania i rekomendacje” liczbę osób głuchych szacuje się na około 50–100 tys. Nie ulega wątpliwości, że żyją i funkcjonują w kraju i jak wszystkie osoby z niepełnosprawnościami, potrzebują wsparcia. Niestety, zdarza się, że tego wsparcia im się odmawia i to w miejscu, które powinno być przykładem dla innych.

Para wystąpiła o tłumacza PJM

Ślub to jeden z najważniejszych momentów w życiu. Każda para marzy o tym, by był piękny, uroczysty i by na długo pozostał w ich pamięci, oraz we wspomnieniach gości. Niestety wyjątkowy nastrój może zburzyć ignorancja urzędników. Z takim przejawem niezrozumienia potrzeb spotkała się para głuchych, prosząc urząd stanu cywilnego o zapewnienie tłumacza polskiego języka migowego (PJM), aby móc w pełni uczestniczyć w uroczystości i świadomie złożyć wymagane oświadczenia. Z informacji przekazanych Rzecznikowi wynikało, że urząd odmówił takiego wsparcia.

RPO: dostępność jest obowiązkiem urzędu

Rzecznik zwrócił się do kierownika urzędu stanu cywilnego (USC). Wskazał, że w jego ocenie zapewnienie tłumacza podczas zawarcia małżeństwa jest obowiązkiem organu administracji. Powołał się na ustawę o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami oraz Konwencję o prawach osób z niepełnosprawnościami.

W odpowiedzi kierownik USC zadeklarował zapewnienie tłumacza PJM podczas ceremonii. Wyjaśnił też, że urząd po raz pierwszy zetknął się z taką sytuacją. RPO przyjął zmianę stanowiska z satysfakcją.

Ślub wymaga zrozumiałej komunikacji, a dla przyszłych małżonków jest także osobistym, ważnym wydarzeniem. Możliwość uczestniczenia w nim we własnym języku pozwala skupić się na ceremonii, zamiast na pokonywaniu barier.
Interwencja RPO pokazuje, jak istotne jest uwzględnianie potrzeb osób głuchych w codziennym działaniu urzędów. Dostępność powinna być elementem przygotowania usługi publicznej – również wtedy, gdy urząd organizuje taką ceremonię po raz pierwszy.